turkedebiyatı etiketine sahip kayıtlar gösteriliyor. Tüm kayıtları göster
turkedebiyatı etiketine sahip kayıtlar gösteriliyor. Tüm kayıtları göster

13 Eylül 2014 Cumartesi

Glossa #06

Merhaba.

BULAMAÇ
Bir garip bulamaçın içinde sürükleniyor gibiyiz. Kontrol mekanizması yok. Freni falan da yok. 40 derecelik eğim, duraksama ihtimalimiz de yok yani. Yol düzlüğe varacak mı bilen de yok. El ele değiliz ama bizi bağlayan bir şeyler mutlaka var. Kopamıyoruz çünkü. Mutlak suretle kopmak isteyen ve bir çaresini bulan da vardır ama en azından ben bulamıyorum. Sürükleniyoruz, yuvarlanıyoruz, alt üst oluyoruz, bazen en dipte buluyoruz kendimizi, bazen yüzeyde. Ancak durmadan sürükleniyoruz, durmuyoruz. Çünkü durmak da istemiyoruz galiba. Bu akış bizim hoşumuza gidiyor da olabilir. Kendi müdahelemizi kestiğimiz basit hayatlarımız tanrısal -ama kesinlikle tanrıdan kaynaklanmayan- bir müdaheleyle devam ediyor. Acıkmıyor, susamıyoruz. Susuyoruz, hiç konuşmuyoruz. Fırsatımız da olmuyor konuşmaya. Çünkü ne kadar birlikteysek o kadar ayrıyız aynı zamanda. Birbirimizin hayatına bıraktığımız iz o denli büyük ki, ne silmeyle geçiyor, ne karalamayla, ne yok saymayla. Ancak yok hükmünde. Varsa da yok diye biliyoruz, bileceğiz, bilmek zorundayız. Çünkü bir gün bu akış bittiği zaman ayağa kalkacak gücümüz ve yüzümüz olsun istiyoruz, hakkımızdır. Çünkü insanız, çünkü bir kültür geçmişinin yükünü omzumuzda hissediyoruz ve ona göre yaşamak zorunda gibiyiz.

GECE
Keşke gece yaşayıp gündüzleri uyusaydık. Ama o zaman gecelerin bir anlamı olmazdı. Gece, sonsuz sükûn, sessizliğin itimadı, sessizliğin verdiği güven duygusu ve yalnızlığın karamelize tadı. Tanrı sensin. Tanrı benim. Gündüzün gürültüsü insanın eseridir ama gecenin sesi tamamen sensin. Senin eserin. Senin dilemediğin hiçbir şey bölemez geceyi. Belki dolunay. Ama ay da takvimidir gecenin ve yol göstericisidir. Pırıl pırıl bir kahve kokusu, bir paket, birkaç paket sigara, biraz şarkı, bu kadar. Ne kadar masrafsız değil mi gece. Zaten o kadar güzel ki, ekstra bir şeye ihtiyaç duymuyor. Hiç anlam veremiyorum, neden uyuyorsunuz ki? Gece uyuyarak harcanmayacak kadar kıymetli. Hoş hepiniz uyumuyorsunuz, ama siz de ne diye uyumuyorsunuz. Hiç. Bir şiir süzülsün kahveyle şenlenmiş gecenin ortasına, sonra orada bayram olsun, orada şenlik.


UYKU EŞİĞİ
Zaman kaybı olarak değerlendirdiğimizde zerre haz etmediğim ancak müthiş bir dinlence eylemi olarak değerlendirdiğimizde bayıldığım uyku. Ciddi anlamda büyük bir zaman kaybı, günün 6-7 saatini sadece yatarak geçen, hiçbir değerlendirme veya tasarruf yapamadığımız zaman dilimi bence. Ancak insana verdiği huzur, bedensel dinlenme bir yana; rüyalar içinde dilediğimiz -bazen de hiç istemediğimiz- dünyada yaşayabilmemiz açısından müthiş, dehşetengiz. Ben kolay uyuyamayan insanlardanım, yatağa yattığım andan itibaren -çok yorgun değilsem eğer- yarım saat içinde ancak uyuyabiliyorum. Hal böyle olunca değişik eylemlerle uykumu getirmeye çalışıyorum. Misal kitap okumak, misal sözlükte boş beleş gezinmek, misal 9GAG’de eserleri incelemek. En az yarım saat yapıyorum bunlardan birini veyahut başka bir şeyi. Kitaba dalabiliyorum bazen, onda da üst sınırım 100 sayfa. Daha fazla okuyamadığımdan değil, devam edersem bitireceğimden. Dönelim konumuza, o uykudan hemen evvel gözlerin kaymaya başladığı sınırın ölçüsünü henüz anlayamadım. Bende çok hızlı gerçekleşiyor, yani o sınıra vardığım anda uyuyuveriyorum. O halde devam edemiyorum yani. Uyku konusunda detaylı araştırma yapmadım, o kısmı araştırınca detaylı bilgiyi veririm. Şimdi bu sınıra yaklaşıldığı anda rüyaya geçiliyor, onu tespit ettim. Etrafımdaki eylemlerin farkında oluyorum ama tepki veremiyorum. Demekki bir uyku durumu var, uyur hale geçiliyor ama dış dünyayı neden algılayabiliyoruz onu da çözemedim. Çok değişik iş yahu, içinden çıkamadım.

KESMEŞEKER - DERS BİTTİ


Ders bitti
Başlıyorum bir şeye başlamamaya,
Biniyorum trenin son vagonuna
Tren nedir dersen: Bir adem icadı,
Dolmak dolmak vagonların rüyası.
Rüya dersen bir gülüş imalı,
Bilinçaltı; çocuk günün yarası
Ateş bastı, bu göz yaşları hepimizin.


Nerdeydin bunca vakit?
Ey vakit, acı çektik çok garip
Senden çok var onlarda
Uğra buraya arada sırada

Ders bitti
Bütün sayılar aslında bir miydi
Sevişmenin bedeli ölmek miydi
Seviş nedir dersen bir coğrafya kitabı
Tüm beden gezginleri mutlaka okumalı.
Mutlak dersen, isim şehir oyunu
F harfinden bir ilimiz yok muydu?
Fi tarihten bu göz yaşları hepimizin.

SABAHATTİN ALİ - KUYUCAKLI YUSUF
Aşağılara bakarsanız görürsünüz, Kürk Mantolu Madonna ilgili özel blog yazmıştım. Daha doğrusu beğendiğim cümleleri alıntılamıştım. Kuyucaklı Yusuf için de yapacaktım ama o kadar içselleştiremedim bu sefer. Birkaç kelimem var sadece, birkaç alıntım bir de. Yusuf adamdır, orospu Muazzez.
  
  • Sanki tabiatta bu anda müstakil hiçbir şey yoktu. Yusuf kendini de bu muazzam ve yekpare geceye yapışık sandı ve korkuyla ürperdi. Islak ellerini yüzünde dolaştırdı. Kirpiklerinden yanaklarına yağmur suları süzülüyordu. Yaptığı hareketler ona hiçbir yere bağlı olmadığının şuurunu verdi. Hatta yavaş yavaş etrafından ne kadar ayrı olduğunu, ne kadar uzak olduğunu hissetmeye başladı. Bir an içinde deminkinin tamamiyle aksi olan bir yalnızlık duygusuyla sarsıldı. ~sf. 75
  • Gökyüzündeki yıldızlardan  çayın dibindeki çakıllara, doğu tarafından kopup gelen bulutlardan batı tarafındaki denize kadar uzanan ve yayılan bu kocaman gecenin içinde, yapayalnızdı. Düşüncelerini hangi istikamete koşturursa koştursun, karşısına kimse çıkmıyordu. Şu anda bu koskoca dünya üzerinde kendisini düşünen bir tek kişi bile mevcut olmadığına o kadar emniyeti vardı ki, acı bir kabadayılıkla kendisi de hiç kimseyi düşünülmeye layık bulmuyor; fakat bundan sebebini anlayamadığı bir üzüntü duyuyordu. ~sf. 75-76
  • Hayatta hiçbir şey ona kıymetli görünmemiş, peşinden koşmak, erişmek, sahip olmak arzusunu vermemişti. Etrafına daima bir yabancı gözüyle bakmış, hiçbir yere bağlanmak arzusu duymamış, bu yalnızlığının gururu içinde memnun olmaya çalışmıştı. Şimdi ilk defa bir şey istiyor, hem de korkunç bir şiddetle istiyordu. Fakat niçin bu istek bir imkansızlıkla beraber gelmişti? Niçin hayatının bu en büyük arzusunu, şimdiye kadar belki yine içinde, fakat en gizli yerlerde saklı duran bu arzuyu hapsedildiği yeri parçalayarak ortaya çıkar çıkmaz, öldürmeye mecbur kalıyordu? ~sf. 82
  • Halbuki Muazzez'e karşı olan hisleri büsbütün başkaydı. Onu hariçte bir mevcut, yabancı ve başka bir insan olarak düşünmüyor; kendisinin bir parçası, kolu, gözü ve yüreği olarak tasavvur ediyordu. Burada beğenmek veya beğenmemek, sevmek veya sevmemek, hayran olmak veya küçük görmek bahis mevzuu olamazdı. ~sf. 82
  • Madem ki hiçbir şeyi değiştirmeye iktidarı yoktu, her şey evvelden çizilen bir yolda yürüyecekti, o halde aklı başında bir insan, olanları tebessümle seyredip sırasını beklemeliydi. ~sf. 110
  • Konuşmaya ne lüzum vardı? Bütün güzel laflardan ve hoş insanlardan sıkılan bu mahlukları, birbirlerinin sessiz mevcudiyeti, yorgunluk verecek kadar doyuruyordu. ~sf. 146 
KAPANIŞ
Artık dağılalım. Yine gelirim ben. Siz de gelin. Görüşürüz yine. 

14 Nisan 2014 Pazartesi

Kürk Mantolu Madonna

- Selam ederim.


- Orhan Pamuk, Yeni Hayat kitabına "Bir gün bir kitap okudum ve bütün hayatım değişti." diyerek başlar. Bu cümle, bu cümlenin dayandığı fikir bana oldum olası saçma ve olağan dışı gelmiştir. Tabiki bu cümle modernizmin okuyucuya yansıması için mükemmel bir araç ancak buna inanıp da okuduğu tüm ilginç kitaplardan sonra "Ay canım bi' kitap okudum, valla hayatım değişti." diyen bir sürü insan olduğu için, cümle tamamen amacından sapmış. Yani günümüzde cümle arasında kullanılan hali. Yoksa dediğim gibi, modernizmi yansıtmak için mükemmel bir araç. Aynı anlamda olmasa bile aynı kulvarda bir kitap var benim için: Kürk Mantolu Madonna, yazarı Sabahattin Ali. Bilmeyen az kişi vardır ama bilmeyen varsa da öğrensin. Bu kitap benim hayatımı değiştirmedi belki, hatta öyle silinmesi imkansız derin izler de bırakmadı. Ama beni, şu anlık yaşamımı derinden etkiledi. Güçlü kalem ne demek, Sabahattin Ali okuyan anlar. O denli güçlü bir kalem ki, okuyanı sürüklüyor, sadece sürüklemekle bırakmayıp olayın içine çekiyor. Ben bu kadar geç kaldığıma açıkçası üzüldüm, biraz da utandım. Ancak bir düşüncem de diyor ki, "önceden okusan aynı çıkarımları yapamayabilir, aynı anlamları çıkaramayabilirdin." Haklı, öyle olunca diyebileceğim birkaç kelime kalıyor: İyi ki varsın Sabahattin Ali.

- Şimdi kitaptan ilgimi çeken cümleleri yazacağım; okumayan varsa spoiler olmasın diye burada terk edebilir ancak zaten Twitter'da Facebook'ta bol bol paylaşılıyor. O yüzden çok sıkıntı vereceğini düşünmüyorum. Yine de karar sizin.

    • İnsanlara ne kadar çok muhtaç olursam onlardan kaçmak ihtiyacım da o kadar artıyordu. sf.12
    • Nedense, hayatta bir müddet beraber yürüdüğümüz insanların başına bir felaket geldiğini, herhangi bir sıkıntıya düştüklerini görünce bu belaları kendi başımızdan savmış gibi bir ferahlık duyar ve o zavallılara sanki bize de gelebilecek belaları kendi üstlerine çektikleri için, alaka ve merhamet göstermek isteriz. sf. 15
    • "Yahu ne oluyor bunlara? Hemen ölüyor muyuz?" diye söylenmişti. "Ölsek ne olacak sanki... Onlara ne? Ben onlar için neyim?.." Sonra daha acı ve insafsız bir tavırla ilave etmişti: "Ben onlar için hiçbir şey değilim... Hiçbir şey değildim... Senelerden beri aynı evde beraber yaşadık... Bu adam kimdir diye merak etmediler... Şimdi çekilip gideceğimden korkuyorlar..." sf. 38-39
    • Yalnız bir şeye dayanmak artık benim için mümkün değil: Her şeyi kafamda yalnız başıma saklayamayacağım. Söylemek, bir şeyler, birçok şeyler anlatmak istiyorum... Kime?.. Şu koskocaman dünyada benim kadar yapayalnız dolaşan bir insan daha var mı acaba? Kime ne anlatabilirim? sf. 46
    • Zaten küçükten beri hakikatten ziyade hayal dünyasında yaşayan sessiz bir çocuktum. Tabiatımda manasız denilecek kadar ileri giden bir çekingenlik vardı ki, çok kere etrafım tarafından yanlış anlaşılmama, aptal yerine konmama sebep olur ve beni üzerdi. Hiçbir şey beni, hakkımdaki bir kanaati düzeltmek mecburiyeti kadar korkutmazdı. sf. 48
    • Bir imkan, mevcudiyetine ihtimal vermeye bile cesaret edemediğim bir imkan, boş ve manasız giden ömrümün yanına kadar sokulmuş ve sonra, birdenbire, geldiği kadar ani ve sebepsiz, çekilip gitmişti. Bunu ancak şimdi anlayabiliyordum. sf. 62
    • Dünyada bana hiçbir şey, tabiattan melül bir insanın zorla gülmeye çalışması kadar acı vermemiştir. sf. 71
    • İçimde ona karşı tarifi imkansız bir şefkat vardı. Yatağında nasıl uzandığını, nasıl ağır ağır nefes aldığını, saçlarının yastığa nasıl serildiğini tasavvur ediyor ve hayatta bu manzarayı görmekten daha büyük bir saadet olamayacağını düşünüyordum. sf. 85
    • O zamana kadar bütün insanlardan esirgediğim alaka, hiç kimseye karşı tam manasıyla duymadığım sevgi sanki hep birikmiş ve muazzam bir kütle halinde şimdi bu kadına karşı meydana çıkmıştı. sf. 85
    • Artık Maria Puder, yaşamak için kendisine kayıtsız ve şartsız muhtaç olduğum bir insandı. Bu his ilk anlarda bana da garip geliyordu. Bu yaşıma kadar mevcudiyetinden bile haberim olmayan bir insanın vücudu birdenbire benim için nasıl bir ihtiyaç olabilirdi? sf. 86
    • Göreceksiniz ya, ben dünyadan ziyade kafamın içinde yaşayan bir insanım... Hakiki hayatım benim için can sıkıcı bir rüyadan başka bir şey değildir... sf. 92
    • Bütün yakınlaşmalar, bütün birleşmeler yalancıdır. İnsanlar ancak muayyen bir hadde kadar birbirlerine sokulabilirler, üst tarafını uydururlar; ve günün birinde hatalarını anlayınca, yeislerinden her şeyi bırakırlar. sf. 93
    • Şimdiye kadar kendime bile söylemekten çekindiğim taraflarım, hiç bana haber vermeden, saklandıkları yerlerden çıkıyor ve ortaya dökülüyorlardı. sf. 103
    • Hiçbir şey düşünmemek, hiçbir şey hatırlamamak istiyordum. Bu gecenin hadiseleri, onlara hatıralarımla bile dokunmaktan ürkecek kadar kıymetliydiler. sf. 105
    • İlk zamanlarda bizi birbirimize yaklaştıran daha ziyade bir tecessüstü. Acaba daha neler var, diye merak ediyor ve gayet çok konuşuyorduk. Sonraları bu tecessüsün yerini bir alışkanlık aldı. sf. 106
    • Aşk büsbütün başka, bizim tahlil edemediğimiz öyle bir histir ki, nereden geldiğini bilmediğimiz gibi, günün birinde nereye kaçıp gittiğini de bilmeyiz. Halbuki arkadaşlık devamlıdır ve anlaşmaya bağlıdır. Nasıl başladığını gösterebilir ve bozulursa bunun sebeplerini tahlil edebiliriz. Aşka girmeyen şey ise tahlildir. sf. 107
    • Bu hareketsizliğin, korkuya dayanan bu tereddüdün daha zararlı olduğunu, insan münasebetlerinde bir noktada taş kesilmiş gibi kalınamayacağını, ileriye atılmayan her adımın insanı geriye götürdüğünü ve yaklaştırmayan anların muhakkak uzaklaştırdığını karanlık bir şekilde seziyor ve içimde sessizce yanan fakat günden güne büyüyen bir endişenin yer etmeye başladığını hissediyordum. sf. 108-109
    • İnsan ömrü doğumdan ölüme kadar uzanan tek bir yoldan ibarettir ve bunun üzerinde yapılan her türlü taksimat sunidir. sf. 110
    • O beni mahzun zannediyordu. Halbuki değildim. Şimdi gülemeyecek kadar mesuttum ve saadetimi ciddiye alıyordum. sf. 112
    • Demek ki insanlar birbirine ancak muayyen bir hadde kadar yaklaşabiliyorlar ve ondan sonra, daha fazla sokulmak için atılan her adım daha çok uzaklaştırıyor. Seninle aramızdaki yakınlaşmanın bir hududu, bir sonu olmamasını ne kadar isterdim. sf. 120
    • Bir kadının bize her şeyini verdiğini zannettiğimiz anda onun hakikatte bize hiçbir şey vermiş olmadığını görmek, bize en yakın olduğunu sandığımız sırada bizden, bütün mesafelerin ötesindeymiş kadar uzak bulunduğunu kabule mecbur kalmak acı bir şey. sf. 122
    • Muhakkak ki dünyanın en lüzumsuz adamıydım. Hayat beni kaybetmekle hiçbir şey ziyan etmeyecekti. Hiç kimsenin benden bir şey beklediği ve benim hiç kimseden bir şey beklediğim yoktu. sf. 124
    • Maria Puder'le tanışmadan evvelki boş, gayesiz, maksatsız günler, eskisinden çok daha ıstırap verici bir halde, yeniden başlamıştı. Arada bir fark vardı: Hayatın bundan ibaret olduğunu zannettiren bilgisizliğimin yerini şimdi, dünyada başka türlü de yaşanabileceğini bir kere öğrenmiş olmamın azabı tutuyordu. sf. 146
    • Ona ne kadar muhtaç olduğumu şimdi anlıyordum. Ben hayatta yalnız başına yürüyebilecek bir insan değildim. Daima onun gibi bir desteğe muhtaçtım. sf. 146
    • İçimde insanlara karşı öyle bir itimatsızlık, öyle bir acılık peyda olmuştu ki, bundan zaman zaman kendim de korkuyordum. Kim olursa olsun, temasa geldiğim herkesi düşman, hiç değilse muzır bir mahluk telakki ediyordum. Seneler geçtikçe bu his kuvvetini kaybedeceğine şiddetlendş. İnsanlara karşı duyduğum şüphe, kin derecesine çıktı. Bana yaklaşmak isteyenlerden kaçtım. Kendime en yakın bulduğum veya bulacağımı zannettiğim insanlardan en çok korkuyordum. "O bile böyle yaptıktan sonra!..." diyordum... Ne yapmıştı, bu malum değildi. sf. 147
    •  Dünyada bir tek insana inanmıştım. O kadar çok inanmıştım ki, bunda aldanmış olmak, bende artık inanmak kudreti bırakmamıştı. Ona kızgın değildim. Ona kızmama, darılmama, onun aleyhinde düşünmeme imkan olmadığını hissediyordum. Ama bir kere kırılmıştım. Hayatta en güvendiğim insana karşı duyduğum bu kırgınlık, adeta bütün insanlara dağılmıştı; çünkü o benim için bütün insanlığın timsaliydi. sf. 149
    • İnsanları sevmeme ve onlara tekrar yaklaşmama da imkan yoktu; çünkü en inandığım, en güvendiğim insanda aldanmıştım. Başkalarına emniyet edebilir miydim? sf. 150
    • Nefsimi ebedi bir yalnızlığa mahkûm etmeye mecburum. Hayat ancak bir kere oynanan bir kumardır, ben onu kaybettim. sf. 159

    - İşte böyle. Beğendiğim bölümleri aktardım. Sizin okuyup beğendikleriniz kendinizce farklıdır, insanların -hepsinin, her birinin- mizacı birbirinden farklıdır. İlgisini çeken, dikkatine hasıl olan cümleler, kelimeler farklıdır. Zaten milyonlarca yıldır birlikte yaşayabilmemizin sebebi de bu. Birbirimizin eksiklerini tamamlıyoruz, birbirimizin fazlalıkları batıyorsa can yakıyoruz. Böylece yaşayıp gidiyoruz işte.

      Blog Arşivi